Қазақстанның оңтүстігіндегі шөлейтті аймақтардың бірі саналатын Түркістан өңірі соңғы жылдары ауқымды көгалдандыру бастамасының орталығына айналып келеді. Биыл облыста 1 миллион түп көшет отырғызу жоспарланып отыр — бұл ел көлемінде қолға алынған ірі экологиялық саясаттың бір бөлігі.
Бұл бастама Қасым-Жомарт Тоқаев 2020 жылғы халыққа Жолдауында жариялаған кең ауқымды тапсырмамен тікелей байланысты. Президент республика бойынша 2 миллиард ағаш отырғызуды міндеттеген болатын. Осы тапсырма аясында Түркістан облысында 2021–2027 жылдарға арналған кешенді жоспар қабылданып, 110 мың гектар жерге 170 миллион көшет отырғызу көзделген.
Бүгінгі таңда бұл жоспар күтілген межеден де асып түсті. 2021–2025 жылдар аралығында 96 мың гектар аумаққа 146 миллион көшет егілді — бұл белгіленген көрсеткіштен 16 пайызға артық.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров өткізген аппарат мәжілісінде көктемгі науқанның сапасына ерекше назар аударылды. Әкім аудан және қала басшыларына ағаш егу жұмыстарын жүйелі түрде ұйымдастырып, көшеттердің күтімі мен сақталуын қамтамасыз етуді тапсырды. Кейбір өңірлерде суару жүйелері мен қоршау жұмыстарының жеткіліксіздігі сынға алынды.
Аймақтағы көгалдандыру тек ағаш отырғызумен шектелмейді. Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының мәліметінше, 2026–2027 жылдары қалған 14 мың гектар жер игеріліп, қосымша 24 миллион көшет отырғызылмақ. Сонымен қатар, көктемгі маусым алдында 13 600 гектар жер жырту жоспарланған.
2025 жылы өңірдегі 22 тұқымбақта шамамен 30 миллион көшет өсіріліп, оның 10 миллионнан астамы орман алқаптарын толықтыруға жұмсалды. Бұл жергілікті инфрақұрылымның да қарқынды дамып келе жатқанын көрсетеді.
Сонымен қатар, елді мекендерді көгалдандыру бағдарламасы аясында Түркістан облысына 1,1 миллион көшет отырғызу тапсырылған. Өткен жылы бұл жоспар іс жүзінде орындалып, 1 065 139 көшет егілді. Ал биылғы межеге жету үшін қазірдің өзінде 312 мың көшет аудан-қалаларға таратылған.
Аймақтың ең ірі жобаларының бірі — Түркістан қаласы маңындағы 30 мың гектар аумақта жүзеге асырылып жатқан «Жасыл белдеу» бастамасы. Қазіргі таңда оның басым бөлігі мемлекеттік орман қорына енгізілген. Биыл көктемде 100 гектар жерге сексеуіл егілсе, күзде 9 мың гектардан астам аумаққа жапырақты ағаш көшеттері отырғызу жоспарланған.
Алайда бұл ауқымды бастама тек отырғызумен шектелмейді — оны сақтап қалу негізгі мәселе. Өңірде 390 су ұңғымасы жұмыс істейді, ал биыл олардың бір бөлігі жөндеуден өтеді. Сонымен қатар, тамшылатып суғару жүйелерін жаңарту және қосымша су айдау құрылғыларын орнату жоспарланып отыр.
Наурыз мерекесі аясында өткен «Тазару күні» экологиялық акциясы да бұл бағыттағы қоғамдық белсенділікті көрсетті. Бір күннің өзінде ондаған гектар жерге мыңдаған көшет отырғызылып, жүздеген тонна қоқыс шығарылды.
Сарапшылардың пікірінше, Түркістандағы бұл бастама тек экологиялық жоба ғана емес, климаттық өзгерістерге бейімделудің және аймақтың экологиялық тұрақтылығын арттырудың маңызды құралына айналуы мүмкін.
Алдағы жылдары бұл жұмыстардың нәтижесі тек жасыл желекпен ғана емес, өңірдің өмір сапасына әсерімен де өлшенбек.
Об авторе
