Созақ ауданында халықты жұмыспен қамту мәселесі еңбек нарығының нақты сұранысымен байланыстыра қарастырылып келеді. Бүгінде тұрақты жұмыс орындарын көбейту ғана емес, сол жұмыс орындарына қажетті білікті кадрларды даярлау да маңызды міндетке айналды. Осыған байланысты әртүрлі салалар бойынша мамандар даярлаудың жаңа моделін қалыптастыруға басымдық берілуде.
Еңбек нарығы жыл сайын өзгеріп келеді. Өндірістің жаңаруы, цифрлық технологиялардың кеңінен қолданылуы және жаңа кәсіп түрлерінің пайда болуы жұмыс берушілердің мамандарға қоятын талаптарын да өзгертуде. Сондықтан азаматтарға тек диплом берумен шектелмей, нақты жұмыс орнында қажет болатын кәсіби дағдыларды меңгерту маңызды.
Ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуында өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы, қызмет көрсету және кәсіпкерлік салаларының өзіндік орны бар. Әр бағытқа қажетті мамандарды алдын ала даярлау еңбек нарығындағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді. Жұмыс берушіге білікті қызметкер қажет болса, ал азамат өз мамандығы бойынша тұрақты жұмыс таба алса, бұл екі тарап үшін де тиімді.
Кәсіптік білім беру жүйесінің еңбек нарығымен байланысын күшейту осы міндеттің маңызды бөлігі. Оқу орындарында қандай мамандықтарға сұраныс бар екенін ескеріп, білім беру бағдарламаларын соған бейімдеу қажет. Бұл жастардың оқу бітіргеннен кейін бірден еңбекке араласуына мүмкіндік береді.
Жастарды кәсіби бағдарлау жұмыстары да ерте басталғаны дұрыс. Мектеп оқушыларына түрлі мамандықтардың ерекшелігі, еңбек нарығындағы сұраныс және кәсіптік білім алудың мүмкіндіктері туралы түсіндіру олардың болашақ мамандығын саналы таңдауына көмектеседі. Мамандықты дұрыс таңдау – адамның тұрақты жұмысы мен табысына әсер ететін маңызды қадам.
Жұмыспен қамту саласындағы тағы бір маңызды бағыт – жұмыссыз азаматтарды қайта даярлау. Еңбек нарығында бұрынғы мамандығына сұраныс азайған немесе жаңа кәсіп меңгергісі келетін тұрғындарға қысқа мерзімді оқу курстары арқылы жаңа мүмкіндік беруге болады. Бұл азаматтың қайтадан еңбекке араласуына және отбасылық кірісін арттыруына жол ашады.
Халықтың табысын көбейту міндеті «2029 жылға дейінгі халықтың кірісін арттыру бағдарламасының» негізгі бағыттарымен де сабақтас. Тұрғынның тұрақты жұмысы болуы, кәсіби қабілетін жетілдіруі және қосымша табыс көзін қалыптастыруы – отбасының әл-ауқатын арттырудың нақты жолдары.
Ауыл тұрғындары үшін кәсіпкерлікпен айналысуға мүмкіндік берудің де маңызы зор. «Ауыл аманаты» арқылы азаматтар өз жобаларын жүзеге асырып, жеңілдетілген қаржы алып, шағын өндіріс пен қызмет көрсету орындарын ашуда. Бір кәсіптің айналасында бірнеше адамның жұмыспен қамтылуы ауыл экономикасына қосымша серпін береді.
Еңбекке қабілетті азаматтарды кәсіпкерлікке тарту көші-қон мәселесін шешуге де әсер етеді. Тұрғын туған жерінде жұмыс тауып немесе жеке кәсібін жүргізе алса, басқа жақтан жұмыс іздеуге деген қажеттілік төмендейді. Бұл ауылдардың адам капиталын сақтап қалуына және елді мекендердің әлеуметтік тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлікпен қатар өндірістік және әлеуметтік салаларда еңбек ететін мамандардың қауіпсіздігіне де көңіл бөлінуі қажет. Қандай кәсіп болмасын, жұмыс орны еңбек қауіпсіздігі талаптарына сай ұйымдастырылуы тиіс. Әсіресе құрылыс, өндіріс және ауыл шаруашылығы салаларында қауіпсіздік шараларын сақтау – жұмыс берушінің басты міндеттерінің бірі.
Қауіпсіз еңбек жағдайы азаматтың жұмысқа деген сенімін арттырады. Қызметкер өзінің құқығы қорғалатынын, еңбегі бағаланатынын және денсаулығына қауіп төнбейтінін сезінгенде еңбек өнімділігі де артады. Сондықтан жұмыспен қамтудың сандық көрсеткіштерімен бірге еңбек сапасы мен қауіпсіздігін де бағалау қажет.
Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу мәселесі де осы жұмыстармен тығыз байланысты. Қазіргі таңда жастардың тек жұмыс іздеуші емес, жаңа мүмкіндік қалыптастыра алатын белсенді азамат болуы маңызды. Өз кәсібін меңгеру, жаңа дағды үйрену, еңбектің нәтижесіне жауап беру – адамның жеке дамуына әсер ететін қасиеттер.
Әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесінде де еңбекке ынталандырудың орны ерекше. Әлеуметтік қолдауға мұқтаж азаматтарға мемлекеттік көмек көрсетіле отырып, еңбекке қабілетті адамдарды тұрақты жұмыспен қамтуға жағдай жасалуы қажет. Осылайша тұрғын уақытша қолдаудан тұрақты табысқа көшуге мүмкіндік алады.
Қаржылық сауаттылықтың артуы да халықтың табысын тиімді пайдалануға көмектеседі. Отбасы бюджетін жоспарлау, шығынды бақылау, жинақ қалыптастыру және болашаққа қаражат жинау азаматтың қаржылық тұрақтылығын күшейтеді. Бұл ретте «Келешек» бірыңғай ерікті жинақтау жүйесі секілді жинақтау бастамалары туралы түсіндіру жұмыстарының маңызы бар.
Кәсіби мамандардың көбеюі ауданның инвестициялық әлеуетіне де оң ықпал етеді. Кез келген инвестор үшін өндіріс ашқанда қажетті жұмыс күшінің болуы маңызды. Егер жергілікті жерде дайын кадрлар болса, жаңа жобаны іске қосу жеңілдейді. Ал өндіріс іске қосылған кезде қосымша жұмыс орындары пайда болып, халықтың табысы өседі.
Инвестиция мен жұмыспен қамтудың байланысы осындай. Бір өндірістік жоба бірнеше ондаған азаматты жұмысқа тартуы мүмкін. Бұдан бөлек, сол кәсіпорынның айналасында қызмет көрсету, тасымалдау, сауда және басқа да қосалқы кәсіп түрлері дамиды. Нәтижесінде аудан экономикасының бірнеше бағыты қатар жанданады.
Сондықтан кадр даярлау мәселесін тек білім беру саласының міндеті ретінде қарастыру жеткіліксіз. Бұл – экономиканың, жұмыспен қамтудың, кәсіпкерліктің және әлеуметтік саясаттың ортақ мәселесі. Жұмыс берушілердің ұсынысын ескеру, сұранысқа сай оқу бағдарламаларын қалыптастыру және тәжірибелік оқытуды күшейту нақты нәтижеге жеткізеді.
Созақ ауданында халықтың еңбекке араласуына, кәсіби біліктілігін арттыруына және табысын көбейтуіне мүмкіндік беретін жағдайларды қалыптастыру маңызды. Бұл ретте мемлекеттік бағдарламалардың мүмкіндігін тиімді пайдалану, тұрғындарға ақпаратты уақытылы жеткізу және әр азаматтың бастамасына қолдау көрсету қажет.
Бүгінде еңбек нарығындағы басты талаптардың бірі – өзгеріске бейім болу. Бір мамандықты меңгерген азамат қосымша дағдыларды үйреніп, кәсіби деңгейін көтеріп отырса, оның жұмыс табу мүмкіндігі де артады. Ал білікті кадр көбейген сайын ауданның өндірістік және экономикалық әлеуеті күшейе түседі.
Жалпы, жұмыспен қамту, кәсіби даярлау, халықтың табысын арттыру, еңбек қауіпсіздігі, әлеуметтік қамтамасыз ету және көші-қон мәселелері бір-бірімен тығыз байланысты. Осы бағыттар жүйелі түрде қатар дамығанда ғана тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға мүмкіндік туады.
Созақ ауданында негізгі мақсат – әр азаматқа еңбек етуге, мамандық игеруге, кәсіп бастауға және өз табысын арттыруға мүмкіндік беру. Білікті кадр, тұрақты жұмыс және қауіпсіз еңбек ортасы қалыптасқан жерде экономикалық өсім де орнықты болады. Ал еңбекпен келген табыс халықтың әл-ауқатын арттырып, ауданның болашағына деген сенімді күшейтеді.
Об авторе
